Belastingheffing als motor van de economie?

 

 



Rianne Kavelaars-Niekoop,

voorzitter Stichting NIBA

 



Juist in tijden van crisis is het belangrijk de motor van de economie te vinden. We moeten immers iets hebben om het zaakje draaiende te houden. Heel vaak zie ik discussie wat nu de motor van de economie is. Belangrijk, want over een paar weken is het weer zover: dan worden de financiële regeringsplannen bekend gemaakt. Ik heb even moeten nadenken, maar nu weet ik het: belastingmaatregelen. En wilt u weten waarom? Om een heleboel redenen. Ik noem er zo eens een paar.

 

Belastingmaatregelen zijn goed voor de schatkist. Als er meer belastinggeld binnenkomt, kan de overheid vooruit. Alle overheidsdienaren kunnen met een beetje geluk extra worden betaald en gaan als gekken geld uitgeven. De economie ronkt. De overheid kan meer mensen aannemen en hun bestedingsmogelijkheid groeit. De overheid kan zelf meer aanschaffingen (investeringen) doen. Komt er minder belastinggeld binnen, ook niet direct een probleem. Oké Dijsselbloem kan zijn bonus schudden, tenzij het kabinet valt en hij bij een van de banken als grootverdiener terecht kan. Maar de mensen houden meer geld in het handje en dus is er ruimte om meer te spenderen. Bang dat er veel naar het buitenland zal gaan, hoeven we niet te zijn. In Griekenland valt niet te pinnen, De wegen naar Italië, Zwitserland, Duitsland en Frankrijk zijn overvol en iedereen staat er vast en het is prachtig weer in Nederland. Spanje en Portugal zijn veel te heet. Dollargevoelige landen zijn niet in trek, omdat de koers voor ons heel ongunstig is. Belastingmaatregelen zijn soms milieubewust. Dat betekent dat meer milieubewuste aankopen moeten worden gedaan. Voor hen die milieubewuste verkopen of diensten leveren: er is werk aan de winkel. Mooiste voorbeeld: goed excuus om een extra of andere auto aan te schaffen. En wie weet verleid je daarmee ook de buren tot een andere aankoop. Alle aanverwante diensten profiteren mee. En met een nieuwe auto wil je gezien worden, dus ga je de straat op. Geef je Shell weer een boost. En de parkeergarage of de gemeente als je parkeerbelasting betaalt.  En de strandtent waar je de auto pontificaal voor de deur neerzet om een borrel te drinken. AH denkt ook mee met het 2de driegangenmenu gratis; de eerste moet immers gewoon betaald worden. De horeca heeft dus ook mazzel. En de belastingopbrengst groeit. De aanpassingen hebben nog een andere kant: De vele wijzigingen zijn goed voor de fiscale adviseurs en accountantsbranche. U en ik werken ons dan te pletter, toch? Weet u dat ik een collega heb, (ik zal zijn naam niet noemen) die van de straat blijft omdat hij niet eens tijd heeft om te roken? Ik zal hem eens vragen of zijn vrouw misschien als motor van de economie fungeert door het lekker uit te geven?  Maar nu de keerzijde. Ik kan helaas zelf niet mee doen. Laat ik het  uitleggen, want solidariteit is toch een groot goed. Bovendien kan enig begrip kweken geen kwaad, lijkt mij. U zult er wellicht begrip voor hebben dat als ik mijn steentje moet bijdragen aan de economie, dat er dan wel wat moet veranderen. Ik zal of mijn tijd efficiënter moeten indelen (kan dat nog?), minder moeten slapen of minder moeten besturen, minder moeten werken, minder columns moeten schrijven en last but not least: mijn man heel erg lief moeten aankijken. Hij is thuis immers belast met het controleren van de creditcard en pinpas en al zeg ik het zelf, hij is zeer secuur daarmee. Ik weet alleen niet of dat zonder slag of stoot gaat lukken. Hij heeft het er niet zo op als ik dat onder die omstandigheden doe. Bovendien: hij is fiscalist en werkt zich een slag in de rondte. En de slimmerd weet dat als hij zijn ogen dicht houdt, ik hem kan aankijken tot ik een ons weeg. En daar koop ik niets voor. Ik hoop dus dat het lukt. Anders ben ik bang dat de economie toch een beetje achter blijft. Maar ik gun u namens mij een borrel op het terras. Draag ik toch een klein beetje mijn steentje bij.

 

Een verhaaltje voor het slapen gaan

Wie kent er niet Klaas Vaak? Hoeveel Nederlandse kinderen zijn niet met Klaas Vaak groot gebracht en dank zij hem in slaap gevallen? Volgens mij half Nederland en de andere helft is nu aan de beurt. Mij werd vroeger altijd verteld dat je slaapzand in je ogen liet strooien waardoor je lekker zou slapen. Nu ik voorspel u: pas goed op, want Rutte doet dat ook. En weet u wat leuk is? De Hoge Raad mag binnenkort beslissen of hij dat mag doen. Wat is namelijk het geval? Rutte heeft een prachtig sprookje verteld. De koning hoeft namelijk geen belasting te betalen. Het laten vervallen of matigen van de vrijstellingen voor de koning is namelijk veel te ingewikkeld. De huidige wetgeving en de voorstellen die nu op tafel liggen niet, zullen we zeggen. Of wij Nederlanders zijn echt een dom volk, begrijp ik. En bovendien: de koning staat boven de fiscale wet. Zou hij dat ook bij andere wetten doen? Dat zal toch leuke taferelen kunnen opleveren, lijkt me. Het moet toch langzamerhand niet gekker worden hier in dit land. Neem dan een voorbeeld aan de Engelsen. De koningin daar betaalt keurig belasting. Het heeft destijds heel wat voeten in de aarde gehad, maar ze hebben het toch maar geregeld. En wij stelletje suffe Nederlanders kunnen dat niet organiseren omdat het te ingewikkeld is. Nee wij zijn helemaal niet zo’n nuchter volkje: wij geloven die gekke sprookjes en sterke verhalen ben ik bang. Een belastingplichtige die gedacht moet hebben dat de koning ook maar een mens is, vecht op dit moment bij de Hoge Raad over de vraag of een gewone burger op grond van het gelijkheidsbeginsel net als de koning een vrijstelling zou moeten hebben van persoonlijke belastingen. Dat komt mij wel uit, moet ik bekennen. Maar die slimmerds in het parlement dat Nederland vertegenwoordigt doen nog veel meer. Met veel bombarie lekten namelijk allerlei gegevens over de komende belastingherziening uit. Dat was niet de bedoeling, maar stukje bij beetje lekte er wel steeds meer uit en wat er uitlekte, was steeds ingrijpender. Dat was noodzakelijk, omdat onze open cultuur ons gebood om dit alvast kenbaar te maken. De Partijen moesten hiervoor echter de handen nog op elkaar krijgen. En zie: na de borrel is men tot de conclusie gekomen dat dat niet gaat lukken. Gevolg: belastingherziening van de baan! Goed he!  Zo veel commissies die zich hebben gebogen over belastingherzieningen, auteurs die er een levenswerk van hebben gemaakt toch maar de eerste te zijn om een voorstel af te schieten of te doen. Het kabinet die zich druk heeft gemaakt en hele avonden heeft besteed aan debatteren. Allemaal voor de kat zijn viool. Want wat wordt er nu gezegd: De eerste wijzigingen voorgesteld voor het belastingplan 2016 worden vermoedelijk wel voorgesteld in september, de rest schuift door naar een nieuw kabinet. Als u hetzelfde had geflikt bij een werkgever was u nu ex-werknemer. Ook de voetbalcoaches zouden allang van het veld geschopt zijn. Maar bij het kabinet ontbreekt elke vent met ballen. Zouden ze al weten dat het kabinet voortijdig gaat vallen en dit daarom zo inkoppen? Of heb ik gelijk en was het gewoon een zeer sterk verhaal met slappe afdronk? Enfin, voor de olifant het verhaaltje uitblaast, weet dat de ingrijpende belastingherziening (wat dat ook moge zijn) is afgeblazen.

 

Wiebes’ kletskoek

Onlangs bereikte mij het bericht dat de belastingplannen zijn uitgelekt. Daar kijk ik niet meer van op. Besloten informatie is er immers om uit te lekken. Dat gaat al jaren zo en zal altijd zo blijven. Maar misschien is het ook wel zo dat dat de manier is om aandacht te krijgen. Want toegegeven, er zijn enkele politici die veel besproken zij doordat ze er van alles uit durven te flappen, maar daardoor zijn hun marketingkosten nagenoeg 0. Iedereen kent ze, dus aan aandacht geen gebrek (bedreigingen dan soms ook niet, maar dat terzijde). Aan de andere kant: je houdt journalisten van de straat en uit de WW. Ook te billijken niet waar? Interessanter is voor mij de inhoud van de plannen. En ik weet: de beste stuurlui staan aan wal, maar dit is theoretisch geleuter, oftewel Wiebes kletskoek. Waarom zo’n felle reactie mijnerzijds? Omdat ik er niet van hou om knollen voor citroenen verkocht te worden. En Wiebes staat wat mij betreft daarmee met stip op 1! Wat zegt hij namelijk? De werkgelegenheid moet toenemen. We willen immers meer banen creëren. Dus gaan we de BTW verhogen of eigenlijk voor bepaalde goederen of diensten die onder het lage tarief vielen, ze onder het hoge tarief brengen. Maar daar staat een forse inkomensverhoging tegenover, want de netto inkomens moeten stijgen. Ik snap dat hij dat vanuit fiscaal oogpunt zegt. Maar daar is dan ook alles mee gezegd. Want alle andere zaken waar een werkgever mee te maken krijgt waarom hij besluit minder mensen in dienst te hebben, de digitalisering, de bij aanvang hoge lonen (ook al maak je de lasten lager) lapt hij aan zijn laars. En ten slotte heeft de overheid een voorbeeldfunctie. Die geeft Wiebes dan ook met veel elan: Hij dondert er per zo spoedig mogelijk 5000 mensen bij de belastingdienst uit. U zult met me eens zijn dat als je het snel zegt, lijkt het niets. Maar ik vind het stuitend. Weliswaar neemt hij 1500 anderen aan, maar per saldo 3500 potentiële WW-klanten erbij. De belastingdienst vergrijst, dus ga na wat dat kost als men zulke werknemers ontslaat. En er is al heel veel gereorganiseerd en gesaneerd bij de belastingdienst. Ik weet niet wat u doet, maar ik slik dit niet voor zoete koek. Dan maar op dieet, maar die kletskoek hoef ik niet.

 

Fiscale driften

Voor mij even geen columndrift: ik was tijdelijk even uitgeschreven.
Dat wil zeggen: ik moest allerlei andere zaken aan papier toevertrouwen. Dat kwam goed uit om de columns even te verruilen voor allerlei weten-schappelijke beschouwingen. Het was komkommertijd qua onderwerpen. Maar aan alles komt een eind en dus ook daaraan. Dan krijg je lente-kriebels en ook weer dat gevoel om toch een column te maken.

 

In januari werd bekend gemaakt dat de aangifte via het programma van de belastingdienst per 1 maart 2015 zou verschijnen. Niet veel later werd bekend dat alle aangiften vooringevuld zouden worden. Tot zover niet zoveel nieuws onder de zon. Echter daarna kwam de aap uit de mouw: er moet zoveel mogelijk aangifte worden gedaan via het eigen domein bij de belastingdienst. Een unicum volgens een bekende functionaris van de belastingdienst. Dit moest even bij mij bezinken. Inmiddels bezinkt het al vanaf ik de wetenschap heb dat het zo gaat gebeuren, maar eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik niet snap wat daar voor mij zo gunstig aan is.  Mij is altijd geleerd: je kan beter zelf iets invullen dan iets moeten controleren want dat is per definitie altijd meer werk. En het moet gezegd: van mijn vooringevulde aangifte 2013  klopte geen jota (en van die van mijn man dus ook niet). Ik vond en vind het een regelrecht rampenplan. Wat is er dan zo fijn aan voor de belastingdienst? Leidt het tot het sneller opleggen van aanslagen? Eerst dacht ik nog misschien, maar een recent interview in de Telegraaf van 14 februari j.l. maakte mij duidelijk dat dat niet waarschijnlijk was. Een oud-vicepresident van het Gerechtshof had zich daar kritisch uitgelaten over de bezuinigingsdrift van de overheid. Onder andere de doorgeschoten bezuinigingsdrift leidt tot het inboeten aan kwaliteit. De steeds grotere invloed van besturen op de selectie van hun medewerkers werkt vaak niet mee in positieve zin. De keuze wordt vaak gemaakt voor een type dat niet dwarsligt en braaf de lijn volgt die zij uitzetten, terwijl een kritische, creatieve en inventieve houding op zijn plaats zou zijn. Vele advieskantoren zouden er nog wat van kunnen leren! Inmiddels begint mij wel een licht te dagen. Alles wat je automatiseert, hoef je niet te laten ondersteunen met vaardigheden. Dat heeft tot gevolg dat houding en gedrag veel minder een rol speelt. En dat terwijl eindelijk bij de belastingdienst het kwartje valt dat belastingrecht toch met name een gedragswetenschap is. (ik heb het de belastingdienst zelf horen zeggen op een belangrijk symposium niet zo heel lang geleden). Of moet ik zeggen gelukkig dat de belastingdienst als een van de weinigen onderkent dat belastingrecht een gedragswetenschap is? En dat zij als eerste allerlei psychologen, pedagogen e.d. in dienst nemen?  Ruim 25 jaar geleden ging de belastingdienst als een van de eersten voorop met het geven van allerlei managementtrainingen en vaardigheden. Ik was een van de gelukkigen ze te mogen volgen tijdens mijn opleiding tot belastinginspecteur.  En nu na al die jaren ervaring en vele trainingen en vaardigheden rijker: niets dan lof voor de belastingdienst dat zij dit toen hebben gedaan en voorop liepen en naar mijn smaak in verhouding tot vele advieskantoren nog steeds voorop lopen. De bedenker van al deze trainingen en het opleidingsprogramma had visie! En met Mollema(de geïnterviewde in de genoemde krant) moet ik bekennen: ik geloof niet dat je procedures kunt bekorten door digitalisering. Zou het dan leiden tot een forse bezuiniging?  Ik vraag het mij af. Om dit te realiseren moet er toch menig belastinggeld in zijn gestopt, lijkt me. En een systeem moet je onderhouden. Je kunt er wel een hoop mee uitschakelen! De site is tot op heden ontzettend overbelast. En als je dus halverwege je aangifte bent en je wordt uit het systeem gegooid, kun je helemaal overnieuw beginnen. Verkoop dat maar eens aan een klant. Die IT-jongens maken overuren. Ook dat herken ik van de advieskantoren. En nu weet ik waar het ook al weer voor was: voor de werkgelegenheid natuurlijk.

 

Prinsjesdag 2014

Komt de verwachte belastingvereenvoudiging er nu aan?

Rianne Kavelaars-Niekoop,

voorzitter Stichting NIBA

 

 

Het is zover. Prinsjesdag is voorbij. De belastingplannen voor 2015 zijn bekend. Gelukkig maar, want hoe meer duidelijkheid hoe beter, hoor ik u denken. Misgedacht. Bij elke voordracht die ik houd maak ik er melding van dat wat ik op dat moment vertel, een uur later klinkklare onzin kan zijn. Dan zie ik mijn gehoor wazig kijken, maar de plannen voor Prinsjesdag bevestigen maar weer eens dat mijn stelling nog steeds opgang doet. Laat ik het uitleggen. Om te beginnen hebben we al een aantal jaren de mond vol van belastingvereenvoudiging. Hele commissies zijn er maanden, zo niet jaren mee bezig geweest, elk jaar opnieuw. Er moet op het Ministerie van Financiën onderhand een hele verdieping met al die rapporten zijn. En wat zien wij er nu van? Nop. De laatste commissie heeft in 2013 gerapporteerd. Ruim een jaar later (gisteren dus) wordt een brief gestuurd waarin het zwalkbeleid van de regering gepubliceerd is. Het heet de keuzebrief en dat is het ook. Allerlei keuzes worden genoemd, maar er wordt nog niet gekozen. Dat moet op een later moment nog komen. En als het komt, is het de vraag of dat blijft en voor hoe lang. Cijfers die vorige jaar met verve gepresenteerd werden (ook voor toekomstige jaren) worden net zo hard teruggedraaid. Lang leve de betrouwbare overheid. En wel op een zodanige manier dat zelfs wij als belastingadviseurs meerdere keren moeten lezen wat er staat. Alsof ik mijn vak niet of niet goed versta. Iets anders is dat ik mij continue afvraag voor wie het nu eenvoudiger wordt. Een burger wordt immers geacht de wet te kennen. Ik wens u veel succes daarmee. Want zelfs de wettekst wordt niet eenvoudiger. Het aantal heffingskortingen wordt weliswaar geminderd, maar de moeilijke criteria blijven. De tariefschijven worden nu niet alleen onderscheiden in AOW-plus en AOW-min, maar ook of je (binnen de AOW-leeftijd) vóór of na 1 januari 1946 geboren bent. En als klap op de vuurpijl, wordt de hoogte van het belastingtarief in de eerste schijf mede afhankelijk van de invoering van de Wet langdurige zorg (8,35% in plaats van 5,35% exclusief de premies). Oftewel, uw netto loon wordt straks afhankelijk van de invoering van de Wet langdurige zorg. Ik ben blij dat ik het niet hoef te verkopen. De politiek doet het meedogenloos. En wij hebben maar te volgen. Dus doen we dat. En sturen we u deze nieuwsbrief. Waarin we proberen uit te leggen in zoveel mogelijk begrijpelijke taal wat u voor 2015 te wachten staat. Is dat alles? Nee, er is gelukkig nog meer. Als u het gelezen heeft en u heeft nog vragen of u wilt concreet weten wat dit voor u kan betekenen of dat we er misschien iets mee kunnen doen, dan mag u altijd contact met ons zoeken. Wij zullen u niet met een kluitje het riet insturen. De overheid mag dan niet altijd als betrouwbare partner overkomen. Stichting NIBA hoopt dat wel te zijn.

 

Na-ijlende WK-koorts

 

Nederland was in de ban van het WK-voetbal. En terecht. Niet dat ik zo’n voetbalfan ben. Sterker nog, ik heb er niet veel mee, maar vindt het prima als een ander er wel iets mee heeft. En dat hebben veel Nederlanders. Overal waar ik kwam, was er oranje. Thuis nog het minst, zelfs op het werk hingen oranjevlaggetjes. Er was een heuse televisie en er werd gewed. Wie zou er gaan winnen? Wat als Nederland toch in de kwartfinale kwam? Wat als we de halve finale zouden halen? En een enkeling durfde zelfs te dromen van een finaleplaats. Uiteindelijk werd het een  bronzen medaille en terecht is men daar trots op. Doe dat maar eens na, toch? Nu is het voetbal voorbij en dus de WK-koorts over, zou je denken. Nou ja over, dat niet helemaal. Weet U waarom?  Ik zal het uitleggen. Het gaat om de WK-pool. Heel veel mensen hebben daar aan meegedaan. Immers, het uur van de waarheid is aangebroken. Het is duidelijk wie wat wint of heeft gewonnen toch? Gedeeltelijk is dat waar. Wie het laatst lacht, lacht het best. Alleen is degene die het laatst lacht, niet de winnaar van de WK-pool, maar de fiscus. De WK-pool is een kwestie van een spel met kansen. En  een kansspel is belast met kansspelbelasting. Daarom moet er in sommige gevallen over de winst belasting betaald worden. De ING had berekend dat Nederlanders € 38 mln euro hadden ingelegd. Per persoon dus gemiddeld € 12. Het lieve sommetje van € 38 mln euro. Het gaat dus wel ergens over. Over prijzen hoger dan € 454 moet 29% kansspelbelasting worden betaald. Een domper op de WK-hype. Protest alom. Ga boeven vangen, werd er geroepen. Nog niet eens zo’n heel gekke uitspraak als er onder je personeel bij de belastingdienst een gast zit die kans ziet in zijn eentje € 20 mln weg te sluizen. Dat had meer opgeleverd dan 29% van € 38 mln. Aardige van zoiets is dat het altijd breed wordt uitgemeten. Iedereen vindt er wat van. De Tweede Kamer bemoeit zich ermee. Het kabinet heeft aangegeven dat over WK-pools in besloten kring geen kansspelbelasting betaald hoeft te worden. Koplopers in WK-pools op het werk hoeven dus niet te vrezen. Ook niet als er duizenden werknemers mee doen. En ook niet als er veel geld in om gaat. Waar gaat de aandacht dan naar uit? Naar websites waar geld te winnen valt met WK-pools. Die zijn namelijk wel voor iedereen toegankelijk. En naar WK-pools bij bedrijven waar ook buitenstaanders aan mee kunnen doen en naar pools in kroegen waar iedereen aan kan meedoen. Sommige werkgevers hebben goed nagedacht. En de regels van de fiscus goed gelezen. En op basis daarvan een WK-pool georganiseerd waaraan meer dan 1000 mensen deelnemen. Niet alleen werknemers, maar ook klanten, zakenrelaties en anderen. Hoofdprijs: een weekend met partner naar Barcelona. Tweede prijs een tabletcomputer. Moet dan ook kansspelbelasting worden betaald? Gelukkig niet. Er wordt namelijk geen inleg van de deelnemers gevraagd. Het bedrijf betaalt de prijzen en dus is er geen sprake van een kansspel, maar van een promotionele actie. En dan nu de uitvoering. Hoe vindt controle plaats? Dat is niet duidelijk. Ook niet of men in het verleden hiervoor al eens is beboet, omdat geen aangifte is gedaan. Blijkbaar gaat het om de dreiging die er van uitgaat. Of ik daar bang voor ben? Nee, want het enige waar ik voor hoef te vrezen is dat ik iemand van advies of bijstand moet voorzien als er problemen zijn met de fiscus. Kom maar op, dat durf ik als belastingadviseur wel.

 

 

Hondengedrag

 

 

Honden kun je opvoeden. Je kunt ze commanderen en ze gaan, zo leren hondenbezitters mij. Aan de andere kant kunnen ze zich ook danig misdragen. Ze springen tegen je op, blaffen als het niet moet, laten her en der hun uitwerpselen liggen en in het ergste geval bijten ze. Maar blaffende honden bijten niet. Wist u dat dat ook in de politiek zo gaat? Ik wist het niet, maar heb het met eigen ogen kunnen aanschouwen. Wat was namelijk het geval. Afgelopen week was de bedrijfsopvolgingsregeling onderwerp van gesprek. In het voorjaar wordt immers een aantal maatregelen onderwerp van gesprek, zodat deze sluimerend aangekondigd in het najaar in wetsvoorstellen verschijnen. Een kwestie van tactiek (politieke opvoeding zullen we maar zeggen). Met groot gebaar (lees geblaf) werd de afschaffing van de bedrijfsopvolgingsregeling aangekondigd. Kranten namen de berichtgeving over, politieke partijen reageerden massaal. Er werd gekijfd. En zoals u wellicht weet, hondengevechten zijn verboden. Dan wordt er ingegrepen. Zo ook hier. Een heleboel geblaf en gedreig was het gevolg in de Tweede Kamer. En wat gebeurde: Met de staart tussen de benen werd er afgedropen.  En wat kopten de kranten de volgende dag? Afschaffing bedrijfsopvolgingsregeling van de baan. Eerste reactie van mij: Die sufferds kunnen niet lezen. Maar later begreep ik het: natuurlijk kunnen honden niet lezen. Dom van mij. Maar toch niet zo dom dat ik niet zag dat er deze kabinetsperiode geen afschaffing van de bedrijfsopvolgingsregeling op het programma staat. Dat zegt echter niets over het moment waarop er een nieuwe kabinetsperiode aanbreekt. Een nieuw begin, dus nieuwe kansen. En dus gaan we nu uitgebreid discussiëren over een herziening van het belastingstelsel. (Is vorig jaar uitgebreid door de Commissie Dijkhuizen gebeurd). Er worden allerlei zaken van stal gehaald die we in het verleden ook geopperd hebben. Een uniform BTW-tarief (dus geen onderscheid laag/hoog tarief). Een werkkostenregeling waarvan de contouren vier jaar later nog niet duidelijk zijn. Ik zou haast zeggen: de africhting is niet helemaal volgens de methode van Martin Gauss gegaan. Dus moeten we op een cursus om een en ander te corrigeren. Dat doet normaliter de eigenaar toch. Maar o, jee, waar is die gebleven? Precies in geen velden of wegen te zien. Dat scheelt werk. En dat maakt moe. Want dan moet je weer opvoeden. En dat moet je helaas bij honden maar blijkbaar ook bij fiscale wetgeving blijven doen. Als adviseur sta ik iedereen graag bij met goede raad. Dus mag ik een suggestie doen: bij het aantreden van het kabinet is een vast onderdeel alvorens men wordt toegelaten: een cursus Martin Gauss met goed gevolg afleggen. Niet voor één gat te vangen, draagt een goed adviseur meerdere oplossingen/suggesties aan. Daarom nog dit: Voor hen die de Gauss-proef niet halen; geef hen hapklare (honden) brokken en u zult zien dat de roedel op dat moment ook niet meer blaft en gedwee met het baasje meegaan. Immers de meeste leden van een roedel kent zijn plaats. En dat scheelt opvoeden, toch?